Chia sẻ dữ liệu: quyết định ở khâu thiết kế, không phải khâu nộp bài

Nhiều người quyết định chia sẻ dữ liệu ở khâu nộp bài và phát hiện ra họ không được phép — bản đồng ý tham gia không hề nói tới việc này.

Đó là quyết định phải làm ở khâu thiết kế.

Chuẩn bị từ đầu

• Bản đồng ý nêu rõ dữ liệu có thể được chia sẻ dưới dạng ẩn danh.
• Nêu rõ chia sẻ với ai và cho mục đích gì.
• Thiết kế cấu trúc dữ liệu để tách được phần định danh ngay từ đầu.
• Không làm ba việc này trước thì sau không sửa được.

Ẩn danh không đơn giản

• Xoá tên chưa phải là ẩn danh.
• Vài biến kết hợp lại có thể xác định một người trong nhóm nhỏ.
• Gộp nhóm, làm tròn, hoặc bỏ biến quá đặc thù.
• Với cộng đồng nhỏ, cân nhắc chia sẻ có kiểm soát thay vì công khai.

Chia sẻ có kiểm soát

• Dữ liệu để ở kho có xét duyệt yêu cầu truy cập.
• Người xin phải nêu mục đích và cam kết điều kiện.
• Đây là phương án hợp lý cho dữ liệu nhạy cảm.

Chia sẻ gì khi không chia sẻ được dữ liệu

• Mã phân tích — thường không bị ràng buộc gì.
• Công cụ đo, bảng hỏi, giao thức.
• Dữ liệu tổng hợp ở mức không định danh được.
• Ba thứ này đã đủ để người khác kiểm tra phần lớn phân tích.

Làm cho dữ liệu dùng được

• Tệp mô tả từng biến, đơn vị, mã giá trị thiếu.
• Định dạng mở, không phụ thuộc phần mềm thương mại.
• Ghi rõ giấy phép sử dụng và cách trích dẫn.
• Dữ liệu không có tài liệu mô tả gần như không ai dùng được.

Một điều đáng nhớ

Viết điều khoản chia sẻ vào bản đồng ý tham gia, ngay từ đầu.

Đó là một câu, viết mất năm phút, và nếu thiếu nó thì toàn bộ dữ liệu của bạn bị khoá vĩnh viễn — không ai kiểm tra lại được, không ai dùng lại được, kể cả chính bạn cho một nghiên cứu sau.

Câu hỏi thường gặp