Chọn thiết kế: thiết kế quyết định bạn được kết luận cái gì, không phải phân tích quyết định

Sai lầm tốn kém nhất trong nghiên cứu là chọn sai thiết kế và hy vọng phân tích sẽ bù lại.

Nó không bù được. Thiết kế quyết định loại kết luận bạn có quyền rút ra; phân tích chỉ khai thác những gì thiết kế đã cho phép.

Các thiết kế chính

• Cắt ngang — đo một thời điểm, mô tả hiện trạng, không nói được về thay đổi.
• Theo dõi dọc — đo nhiều thời điểm, thấy được diễn biến.
• Bệnh chứng — bắt đầu từ kết quả, nhìn ngược lại yếu tố.
• Thực nghiệm có đối chứng — can thiệp và so sánh, cho phép kết luận nhân quả.
• Nghiên cứu trường hợp — đi sâu vào một hoặc vài đơn vị.

Chọn theo câu hỏi

• Hiện trạng ra sao: cắt ngang.
• Thay đổi thế nào theo thời gian: theo dõi dọc.
• Làm X có gây ra Y không: thực nghiệm có đối chứng.
• Vì sao và như thế nào: định tính hoặc nghiên cứu trường hợp.
• Chọn thiết kế theo câu hỏi, không theo cái bạn quen làm.

Ràng buộc thực tế

• Thực nghiệm có đối chứng mạnh nhất nhưng không phải lúc nào cũng làm được hoặc đúng đạo đức.
• Theo dõi dọc tốn thời gian và mất mẫu.
• Cắt ngang rẻ và nhanh nhưng giới hạn kết luận rất nhiều.
• Chọn thiết kế mạnh nhất mà bạn thực hiện được, rồi nêu rõ giới hạn của nó.

Nhận ra thiết kế không phù hợp

• Câu hỏi hỏi về nhân quả nhưng thiết kế chỉ quan sát.
• Câu hỏi hỏi về thay đổi nhưng chỉ đo một lần.
• Không có nhóm để so sánh.
• Ba điều này không sửa được ở khâu phân tích.

Nêu giới hạn thay vì che

• Mọi thiết kế đều có giới hạn — nêu ra là chuyên nghiệp, không phải yếu.
• Phản biện sẽ thấy; nêu trước thì bạn kiểm soát cách nó được hiểu.

Một điều đáng nhớ

Thiết kế quyết định loại kết luận bạn được phép rút ra.

Một nghiên cứu quan sát phân tích bằng phương pháp tinh vi nhất vẫn là nghiên cứu quan sát — và không được kết luận về nhân quả, dù mô hình có phức tạp tới đâu.

Câu hỏi thường gặp