Phép thử của một giả thuyết khoa học: hãy mô tả kết quả nào sẽ bác bỏ nó.
Nếu bạn không mô tả được, thì đó là một phát biểu chứ không phải giả thuyết — và không phép kiểm nào áp dụng được cho nó.
Ba thành phần
- Biến nào liên quan tới biến nào.
- Theo chiều nào, độ lớn khoảng bao nhiêu.
- Trong điều kiện nào.
- Thiếu thành phần thứ ba là lỗi phổ biến nhất.
Giả thuyết mơ hồ và cụ thể
- Mơ hồ: có mối liên hệ giữa A và B.
- Cụ thể: A cao hơn gắn với B cao hơn, ở nhóm C, trong khoảng D.
- Bản cụ thể vừa dễ kiểm hơn vừa nói lên nhiều hơn khi được xác nhận.
Nêu độ lớn kỳ vọng
- Nói khác biệt sẽ khoảng bao nhiêu, dựa trên tài liệu.
- Điều này buộc bạn tính cỡ mẫu đúng.
- Và giúp phân biệt kết quả xác nhận với kết quả chỉ trùng chiều.
Câu hỏi khám phá không cần giả thuyết
- Nghiên cứu mô tả và khám phá là loại hợp lệ.
- Nêu rõ đây là khám phá, đừng gán giả thuyết giả cho nó.
- Gán giả thuyết sau khi thấy kết quả là một dạng làm sai lệch nghiêm trọng.
Nhiều giả thuyết
- Xác định một giả thuyết chính, phần còn lại là phụ.
- Giả thuyết chính quyết định cỡ mẫu và cách phân tích.
- Nhiều giả thuyết ngang nhau dẫn thẳng tới vấn đề so sánh nhiều lần.
Một điều đáng nhớ
Viết ra kết quả nào sẽ bác bỏ giả thuyết của bạn.
Nếu không viết được, giả thuyết chưa đủ cụ thể để kiểm — và bạn sẽ phát hiện ra điều đó ở khâu phân tích, khi mọi kết quả đều có vẻ phù hợp với nó theo cách này hay cách khác.
Câu hỏi thường gặp
Phép thử của một giả thuyết khoa học là gì?
Hãy mô tả kết quả nào sẽ bác bỏ nó — nếu không mô tả được thì đó là một phát biểu chứ không phải giả thuyết.
Giả thuyết gồm mấy thành phần?
Ba: biến nào liên quan tới biến nào, theo chiều nào và độ lớn khoảng bao nhiêu, và trong điều kiện nào.
Vì sao nên nêu độ lớn kỳ vọng?
Vì nó buộc bạn tính cỡ mẫu đúng và giúp phân biệt kết quả xác nhận với kết quả chỉ trùng chiều.
Nghiên cứu khám phá có cần giả thuyết không?
Không — nêu rõ đây là khám phá, và gán giả thuyết sau khi thấy kết quả là một dạng làm sai lệch nghiêm trọng.
Có nhiều giả thuyết thì sao?
Xác định một giả thuyết chính quyết định cỡ mẫu và cách phân tích, phần còn lại là phụ — nhiều giả thuyết ngang nhau dẫn tới vấn đề so sánh nhiều lần.