Tương quan và nhân quả: câu hỏi đúng là còn cách giải thích nào khác không

Mọi người đều biết tương quan không phải nhân quả. Và rất nhiều phần bàn luận vẫn được viết như thể nó là — không phải do thiếu hiểu biết, mà vì ngôn ngữ nhân quả tự nhiên hơn khi kể một câu chuyện.

Ba cách giải thích luôn phải loại trừ

• Chiều ngược lại: có thể Y gây ra X.
• Yếu tố thứ ba: một biến khác gây ra cả hai.
• Ngẫu nhiên: mẫu nhỏ tạo ra tương quan không có thật.
• Nêu và bàn cả ba trong phần bàn luận là dấu hiệu của một bài cẩn thận.

Cái làm lập luận nhân quả mạnh hơn

• Thời gian: nguyên nhân xảy ra trước kết quả, đo được.
• Quan hệ liều lượng: nhiều hơn thì hiệu ứng lớn hơn.
• Cơ chế hợp lý và được kiểm chứng độc lập.
• Lặp lại được ở nhiều bối cảnh khác nhau.
• Loại trừ được các yếu tố gây nhiễu chính.

Ngôn ngữ tương xứng

• Nghiên cứu quan sát: liên quan tới, gắn với, có tương quan.
• Không dùng: gây ra, dẫn tới, làm tăng.
• Kiểm phần bàn luận xem có động từ nhân quả nào lọt vào không.
• Đây là kiểm tra mất năm phút và bắt được lỗi phổ biến nhất trong bài.

Yếu tố gây nhiễu

• Xác định trước khi thu thập, không phải sau.
• Đo chúng để còn hiệu chỉnh được.
• Hiệu chỉnh thống kê chỉ xử lý được yếu tố bạn đã đo.
• Yếu tố không đo thì không hiệu chỉnh được, và luôn còn.

Khi nào được nói mạnh hơn

• Thiết kế thực nghiệm có phân nhóm ngẫu nhiên.
• Có can thiệp do người nghiên cứu kiểm soát.
• Ngoài hai trường hợp đó, giữ ngôn ngữ dè dặt.

Một điều đáng nhớ

Trước khi nộp, đọc lại phần bàn luận và tìm mọi động từ nhân quả.

Chúng lọt vào một cách tự nhiên khi bạn kể câu chuyện của kết quả — và đó là lỗi mà phản biện bắt được nhanh nhất, vì họ chỉ cần đọc hai phần cạnh nhau.

Câu hỏi thường gặp