Thiên kiến xác nhận: nó không làm bạn gian dối, nó làm bạn dừng kiểm tra sớm hơn

Thiên kiến xác nhận không biến người nghiên cứu thành kẻ gian dối. Nó làm một việc tinh vi hơn: khi kết quả ra đúng như mong đợi, không ai đi tìm lỗi trong mã của mình.

Khi kết quả ra ngược lại, người ta kiểm ba lần và thường tìm ra một lỗi thật.

Nó biểu hiện thế nào

• Kiểm kỹ hơn với kết quả không như mong đợi.
• Tìm lý do loại bỏ dữ liệu bất lợi, không tìm lý do loại dữ liệu thuận lợi.
• Đọc kỹ bài ủng hộ, lướt qua bài phản bác.
• Diễn giải kết quả mơ hồ theo hướng có lợi cho giả thuyết.

Cách giảm

• Viết kế hoạch phân tích trước, kể cả tiêu chí loại dữ liệu.
• Kiểm mã với cùng mức độ kỹ lưỡng dù kết quả ra sao.
• Nhờ người không quan tâm tới kết quả chạy lại phân tích.
• Làm mù người phân tích với nhãn nhóm khi có thể.

Phân tích mù nhãn

• Đổi nhãn nhóm thành A và B, không cho biết cái nào là can thiệp.
• Hoàn tất toàn bộ phân tích rồi mới mở nhãn.
• Đơn giản, gần như miễn phí, và rất ít nhóm làm.

Trong khâu đọc tài liệu

• Chủ động tìm bài phản bác giả thuyết của bạn.
• Đọc phần hạn chế của những bài bạn thích nhất.
• Ghi lại bằng chứng trái chiều thay vì bỏ qua.

Trong khâu viết

• Viết phần bàn luận về cách giải thích khác trước, rồi mới viết cách của bạn.
• Buộc mình nêu ba cách giải thích thay thế.
• Nếu không nghĩ ra được cách nào, đó là dấu hiệu chứ không phải bằng chứng.

Một điều đáng nhớ

Kiểm mã của bạn kỹ như nhau dù kết quả ra hướng nào.

Đó là chỗ thiên kiến xác nhận hoạt động mạnh nhất và ít ai để ý nhất — không phải ở khâu diễn giải, mà ở quyết định thầm lặng rằng lần này không cần kiểm lại vì kết quả trông đúng.

Câu hỏi thường gặp