Khung lý thuyết: nó quyết định bạn đo gì, nên phải chọn trước khi thiết kế công cụ

Trong nhiều luận văn, khung lý thuyết là một mục ở đầu bài rồi không bao giờ xuất hiện lại. Đó là dấu hiệu nó chưa làm việc gì cả.

Khung lý thuyết đúng nghĩa quyết định bạn đo biến nào, kỳ vọng quan hệ nào, và giải thích kết quả ra sao.

Khung lý thuyết làm gì

• Chỉ ra khái niệm nào là trung tâm.
• Nêu quan hệ kỳ vọng giữa các khái niệm.
• Cho biết cái gì đáng đo và cái gì không.
• Cho một cách giải thích khi kết quả ra khác dự đoán.

Chọn khung

• Đọc xem lĩnh vực của bạn đang dùng khung nào là chính.
• Chọn khung giải thích được hiện tượng bạn quan tâm, không phải khung nổi tiếng nhất.
• Có thể kết hợp hai khung, nhưng phải nói rõ lấy gì từ đâu.
• Ghép khung tuỳ tiện thì không khung nào kiểm chứng được.

Từ khái niệm tới biến đo được

• Mỗi khái niệm phải có một cách đo cụ thể.
• Nêu rõ cách đo đó nắm được phần nào của khái niệm và bỏ sót phần nào.
• Đây là bước bị bỏ qua nhiều nhất và gây tranh cãi nhiều nhất khi bình duyệt.

Khi kết quả trái với khung

• Đó là thông tin có giá trị, không phải thất bại.
• Bàn xem khung sai ở đâu, hay bối cảnh có điều kiện gì khung không tính tới.
• Đây là cách một lĩnh vực tiến lên.

Nghiên cứu không có khung sẵn

• Với hiện tượng mới, có thể xây khung từ dữ liệu.
• Nêu rõ đây là nghiên cứu xây dựng lý thuyết, không phải kiểm chứng.
• Khung xây được cần nghiên cứu sau kiểm chứng độc lập.

Một điều đáng nhớ

Kiểm xem khung lý thuyết của bạn có xuất hiện lại trong phần bàn luận không.

Nếu không, nó chưa làm việc gì — và bạn đang có một mục ở đầu bài mà người phản biện sẽ hỏi vì sao nó ở đó, một câu hỏi rất khó trả lời sau khi đã thu thập xong dữ liệu.

Câu hỏi thường gặp