Sau khi nhìn dữ liệu, gần như không ai còn phân biệt được rõ ràng giữa phân tích mình đã định làm và phân tích mình nghĩ ra sau khi thấy kết quả.
Đó không phải là thiếu trung thực — đó là cách trí nhớ hoạt động. Cách duy nhất giữ được ranh giới đó là viết nó ra trước.
Đăng ký trước gồm gì
- Giả thuyết chính, phát biểu cụ thể.
- Biến kết quả chính và cách đo.
- Cỡ mẫu và căn cứ tính.
- Kế hoạch phân tích, gồm cả cách xử lý dữ liệu thiếu và giá trị bất thường.
- Tiêu chí loại bỏ, đặt ra trước khi nhìn dữ liệu.
Nó giải quyết vấn đề gì
- Ngăn việc đổi giả thuyết sau khi thấy kết quả.
- Ngăn việc chọn cách phân tích cho ra kết quả đẹp nhất.
- Ngăn việc báo cáo chọn lọc các kết quả thuận chiều.
- Ba việc này xảy ra phổ biến mà người làm không nhận ra mình đang làm.
Không phải là trói tay
- Bạn vẫn được làm phân tích khám phá — chỉ cần gọi đúng tên nó.
- Bạn vẫn được đổi kế hoạch — chỉ cần ghi lại đã đổi gì và vì sao.
- Phân biệt rõ hai loại làm bài mạnh lên, không yếu đi.
Với nghiên cứu quan sát và định tính
- Vẫn đăng ký được: câu hỏi, cách thu thập, kế hoạch phân tích.
- Định tính đăng ký khung phân tích, không đăng ký kết quả mong đợi.
- Nguyên tắc vẫn là tách cái định trước khỏi cái nảy ra sau.
Lợi ích trực tiếp
- Buộc bạn nghĩ kỹ trước khi thu thập, và điều đó tự nó cải thiện thiết kế.
- Một số tạp chí nhận đăng bài dựa trên đề cương, trước khi có kết quả.
- Kết quả âm cũng được đăng — vấn đề sai lệch xuất bản được xử lý ở gốc.
Một điều đáng nhớ
Viết kế hoạch phân tích ra trước khi nhìn dữ liệu.
Sau khi nhìn, bạn sẽ không còn phân biệt được đâu là điều mình đã định và đâu là điều dữ liệu gợi ý — và không ai, kể cả người trung thực nhất, làm được điều đó bằng trí nhớ.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao cần đăng ký trước?
Vì sau khi nhìn dữ liệu, gần như không ai phân biệt được phân tích mình đã định làm với phân tích nghĩ ra sau khi thấy kết quả — đó là cách trí nhớ hoạt động.
Đăng ký trước gồm gì?
Giả thuyết chính phát biểu cụ thể, biến kết quả chính và cách đo, cỡ mẫu và căn cứ tính, kế hoạch phân tích gồm xử lý dữ liệu thiếu, và tiêu chí loại bỏ.
Nó giải quyết vấn đề gì?
Ngăn đổi giả thuyết sau khi thấy kết quả, ngăn chọn cách phân tích cho ra kết quả đẹp nhất, và ngăn báo cáo chọn lọc kết quả thuận chiều.
Có phải là trói tay không?
Không — bạn vẫn được làm phân tích khám phá miễn gọi đúng tên, và vẫn được đổi kế hoạch miễn ghi lại đã đổi gì và vì sao.
Với nghiên cứu định tính thì sao?
Vẫn đăng ký được câu hỏi, cách thu thập và khung phân tích — nguyên tắc là tách cái định trước khỏi cái nảy ra sau.
