Hình vẽ: hiện phân bố, không chỉ hiện trung bình

Hai bộ dữ liệu hoàn toàn khác nhau có thể có cùng trung bình và cùng độ lệch chuẩn.

Chỉ có hình vẽ mới cho thấy khác biệt — và đó là lý do mọi phân tích nên bắt đầu bằng việc vẽ dữ liệu ra.

Hiện phân bố

• Biểu đồ cột chỉ có trung bình che gần hết thông tin.
• Vẽ từng điểm dữ liệu khi mẫu đủ nhỏ.
• Dùng biểu đồ hộp hoặc biểu đồ mật độ khi mẫu lớn.
• Người đọc cần thấy độ phân tán, không chỉ tâm.

Trục

• Bắt đầu từ không với biểu đồ cột — cắt trục là phóng đại khác biệt.
• Với biểu đồ đường thì không bắt buộc, nhưng phải ghi rõ khoảng.
• Giữ cùng thang khi so nhiều hình cạnh nhau.
• Đây là chỗ hình gây hiểu sai nhiều nhất, thường không cố ý.

Thanh sai số

• Luôn ghi rõ nó là độ lệch chuẩn, sai số chuẩn, hay khoảng tin cậy.
• Ba thứ đó khác nhau rất nhiều về độ dài.
• Không ghi thì người đọc không diễn giải được.

Màu và ký hiệu

• Kiểm hình có đọc được khi in đen trắng không.
• Tránh cặp màu đỏ và xanh lá — nhiều người không phân biệt được.
• Phân biệt nhóm bằng cả hình dạng lẫn màu.

Chú thích hình

• Hình phải hiểu được mà không cần đọc thân bài.
• Ghi cỡ mẫu, đơn vị, ý nghĩa thanh sai số.
• Phần lớn người đọc xem hình trước khi đọc chữ.

Một điều đáng nhớ

Đưa hình của bạn cho một người chưa đọc bài và hỏi họ thấy gì.

Nếu điều họ nói khác với điều bạn muốn truyền đạt, thì hình đang gây hiểu sai — và bạn phát hiện ra điều đó trong hai phút, thay vì qua một nhận xét phản biện sau ba tháng.

Câu hỏi thường gặp